Çapa: Hayatımıza Atılan Çizikler

İnsana baktığımızda çeşitli duyguların harmanlandığı bir varlık görürüz. Ve bu duygular ile insan, hayatında çeşitli seçimler yapmaktadır. Hangi duygu yoğunluğunda ise kararları ona göre şekillenmektedir.

Hayatımızda bir çok psikolojik uyarıcı vardır. Bu uyarıcılara karşı her an farkında olalım veya olmayalım tepki vermekteyiz. Bu bir nevi uyaran ve tepki durumu halidir. Nero Linguistik Programlama dilinde bunlar negatif ve pozitif çapalar olarak adlandırılmaktadır. Bir nevi programlama dilinde, veritabanı tarafında kullanılan “Trigger” lar gibi insanın hayatında da tetikleyiciler vardır. Bu tetikleyiciler aktif hale geldiğinde insanı bir duygu durumuna sokmaktadırlar. Pavlov’un deneyindeki gibi köpekler zil sesini duyduklarında ilk etapta zil onlar için nötr uyarıcı durumundaydı. Ne zaman ki ziller çalındıkça et verildi, o zaman zil sesi uyarıcı (tetikleyici) durumuna geldi. Bir çocuğun dişçiyi ilk gördüğünde nötr uyarıcı olarak gördükten sonra ağrı çekerse sonrakilerde negatif şartlı bir uyarıcı haline gelmesi bunlara örnektir. Hayatımızda bir de fark etmediğimiz, bilinç altımıza kodladığımız çevresel çapalar, tetikleyiciler vardır. Reklamlar başlı başına çapadır. Buzdolaplarına astığımız yemek, ızgara, pizza sipariş mıknatıslı kartları bir nevi çapa görevi görüp kendilerini tüketmeye yönlendirebilir.

Çapaları veya diğer tabirle tetikleyicileri, işitsel, görsel ve dokunsal tetikleyiciler olarak üçe ayırabiliriz. Örneğin sıkıcı İstanbul trafiğindesiniz. Canınız çok sıkkın. Ama o arada radyodan bir müzik dinletisi gelse ve o müzikte sizin sevdiğiniz insanla ilk karşılaştığınız müzik olsa o çağrışım yani çapa sizi o zaman ki duygu haline sokacaktır. O trafik sıkıntısı bir anda gider hatta trafik açılsa gideceğiniz yere varsanız müziğin sizi götürdüğü atmosferden dönmek istemeyebilirsiniz. Olumsuz duygu olarak ise bir ambulans sesi duysanız trafikte ağır bir hasta olduğuna dair bir his sizi kaplar ve netameli bir havaya girebilirsiniz.

Günümüzde algı oluşturma materyalleri ellerinde bulunan güçler sosyolojik olarak da istedikleri çapaları insanlar üzerinde çok rahatlıkla kullanıp sosyolojik algıları yönetebilmektedirler. Bu algı yönetimi ehliyetsiz kötü niyetli insanların elinde ciddi problemlere yol açabilmektedir.

Kişisel hayatımızda olumsuz çağrışımlarımızı, olumlu çağrılar ile giderebilir, olumsuz çapaları çökertebiliriz. Belki çocukluğumuzda babamız veya annemiz “bu çocuk adam olmaz” demiştir ve biz o olumsuz çapanın etkisini yıllar yılı yaşıyor oluruz. Bu tarz olumsuz duygu yoğunluklarını, olumlu duygu yoğunlukları ile silebiliriz. Bunun yöntemleri için sonraki makalelerde görüşmek üzere…

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Araç çubuğuna atla