Felsefeyi Gökyüzünden Yere İndiren Kişi: Sokrates

Cicero ‘Felsefeyi gökyüzünden  yere indiren kişi’ olarak tanımlamıştır Sokrates (İ.Ö 470-399)’i. O bütün felsefe tarihinin en dikkat kesilen, üzerinde en çok konuşulan ve tartışılan düşünürü olmuştur. Yazılı bir eser vermemiş, tek bir satırı bile bilinmemektedir. Bununla birlikte onun düşünceleri dünyayı sarsmıştır. Hatta bulunduğu dönemde Atinalıları o kadar sarsmış olmalı ki felsefi faaliyetleri nedeni ile ölüme mahkum edilmiştir.

Sokrates’in yaşamı ile bilgileri onun öğrencisinden yani Platon’dan öğreniyoruz. O hemen hemen her konuşmasının başında soru ile başlardı. Onunla konuşan ilk etapta onun hiçbir şey bilmediğini düşünürdü. Tabii ki bu Sokrates’in tercihiydi. O gerçek bilginin kişinin kendi içinden geleceğini söyler. Gerçek kavrayışında bu olacağını söyler. Zaten öyle değil midir; kişiye kendinde olmayan verilmez. Sokrates’in cahillik rolü oynamasına “Sokratik İroni” denilir.

Sokrat savunmasında değindiği gibi, Atinalıları tembel bir kısrağa benzetmiş, kendini de atın bilincini uyanık tutabilmek için onu sürekli rahatsız eden ve sokan bir at sineği gibi değerlendirmiştir. Mahkeme sürecinin sonunda İ.Ö 399 yılında “gençliği yozlaştırmak, ahlakını bozmak, yeni tanrılar ortaya çıkarmak” gibi isnatlarla beş yüz kişilik jürinin çoğunun kararı ile suçlu bulundu.

O eğitim faaliyetlerinden para almazdı. O dönemde konuşma sanatını(retorik) iyi bilen ve iyi eğitimli olarak bilinen sofistler ise para alıyorlardı. Sofistler ile filozoflar arasındaki farklardan en önemlilerinden birisi de budur.

Sofistlere göre hak ve haksızlığın ne olduğu kentten kente ve kuşaktan kuşa değişiyordu. Yani hak ve haksızlık meselesi değişken ve akan bir şeydi.(İleride bahsi gelecek olan Platon’a göre ise, hiç değişmeyen şeyle, değişen, akan şeyler arasındaki ilişki önemlidir) Sokrates bunu kabul etmiyor ve insan eylemlerinin, davranışlarının kalıcı kuralları ve normları olduğuna inanmaktaydı. Sokrat bu normların insan aklı ile bulunabileceğini söylemekteydi. Çünkü ona göre insan aklı aynı zamanda ebedi ve değişmez bir şeydi.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Araç çubuğuna atla