Sürü Psikolojisine Dirençli misiniz? – Asch Deneyi

Sosyal Baskıya Ne Kadar Dirençlisiniz? Karar verme süreçlerinizde çevre faktörü sizin için ne kadar önemlidir? Kendi doğrularınızın peşinden gitme konusunda ne kadar dirayetlisiniz?

Sürü tarzı davranış geliştirmeye “sosyal öğrenme” denilmektedir. Çocukluktan beri bulunduğumuz sosyal gruplarda başkalarının yaptıklarını gördükçe bunları yapma eğilimi gösteririz.

Kişi doğru bildiklerini grup içindeki çoğunluğa göre değiştirebiliyor. Çünkü aksi durumda gruptan dışlanacağını hissediyor. Grup yani sürü davranışını yaptıkça ise kendini daha rahat hissediyor.

Uyumlu olmak sosyalleşmek açısından çok önemli. Ama aynı zamanda çok büyük tuzaklar barındırıyor. Kötü davranış geliştirme ve yanlışları devam ettirme tehlikesi de içerir.

Her ne kadar sürü psikolojisine uymam deseniz de, sürü psikolojisi ile ilgili bir çok sosyal deneyde en isyankar insanların bile nasıl eninde sonunda zorda olsa, sosyal bir düzen yanlış da olsa bu sosyal düzene katıldığını göreceksiniz.

Bu deneylerin fikir babası Solomon Eliot Asch (1907-1996) Gestalt Psikoloji’sinin savunucularında bir psikologdu. En önemli tezi “Bütünün doğasının, parçaların temelini değiştirdiği” tezidir. Asch’a göre “çoğu sosyal eylem, ortamlarında anlaşılmalı ve izole edildiğinde anlamı yitirilmelidir”

Asch Deneyinin temelinde size standart bir çizgi gösteriliyor. Bununla karşılaştırmanız için 3 tane daha çizgi veriliyor. Bu çizgilerden biri daha kısa, biri daha uzun ve biride size gösterilen standart çizginin aynısı. Hangi çizgi standart olanın aynısıdır?

Basit bir iş gibi görünen bu soruya normal şartlarda hep doğru cevap verirsiniz.  Bu normal şartlar değiştiğinde ise farklı davranmayacağınızın garantisini hiçbir şekilde elde edemezsiniz.

Farz edin ki bulunduğunuz odada 10 kişi var ve bu soruya sizden önce kısa olanın standartla aynı olduğunu söylediler. Resimde görüldüğü gibi siz B demeniz gerekirken herkes A dediğinde sizde A diyorsunuz. Yani yanlış seçenek olan A yı seçiyorsunuz. Grup davranışı diğer adı ile sürü psikolojisi sizi de etkiliyor.

Gerçeğin sizin gibi olmadığını söyleyen 3 ya da daha fazla kişi olduğunda, çok büyük olasılıkla siz de kendi düşüncelerinizden feragat eder, onların gördükleri gibi gördüğünüz söylersiniz. Yapılan deneylerde katılımcıların büyük bir oranının yanlış olduğunu bile bile gruba katıldıkları görülmüştür.

National Geographic’de yayınlanan ve hastanede gerçekleştirilen bir sosyal deney temel olarak bu deneyin farklı bir versiyonunu ele almakta ve ilginç bir şekilde sürü psikolojisinin etkisini bize göstermektedir;

https://www.youtube.com/watch?v=XJjlprBEbd8

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir