Zeigarnik Etkisi Nedir? Stres Yönetiminde Zeigarnik

Zeigarnik etkisine göre yarım kalmış görevler tamamlanmış görevlere göre daha fazla hatırlanmaktadır. Bu etkiyi ortaya çıkartan araştırmacı Zeigarnik (1927) dir. Bununla ilgili yaptığı araştırmada belli bir sayıdaki kişiye yirmi farklı görev verir. Bu görevlerden 10 tanesini kişi bitirmeye yakın bir noktada müdahale edip böler. Geri kalan yarısının ise tamamlanmasına izin verir. Görev verilen bu kişilerin görevleri, bazen bölünmüş ve tamamlama fırsatı verilmemişken, bazı görevlere ise tamamlama fırsatı verilmiştir.

Bu işlemlerden sonra her kişiye mümkün olduğunca fazla görev verilmiş ve bunları akıllarında tutmaları istenmiştir. Öznelerin yani kişilerin yüzde sekseni yarım kalan görevleri daha iyi hatırlarken, yüzde on ikisi tamamlanan görevleri daha iyi hatırlamıştır. Geriye kalan yüzde sekiz ise hem yarım kalmış hem de tamamlanmış görevleri eşit derecede hatırlamıştır.

Bu ilginç fenomene getirilen açıklamayı Zeigarnik şu şekilde açıklamıştır;

Görev tamamlanıncaya kadar insanlarda “gerginlik sistemi” devam etmektedir. Görev tamamlandıktan sonra insanlar bir şekilde tatmin olmuş olur ve başka bir şeye dikkatini verir. Zeigarnik bu olayı ilginç bir şekilde lokantada garsonların büyük hesapların ücreti ödeninceye kadar tüm siparişleri akıllarında tutabildiğini gördüğünde tespit etmiştir. Zeigarnik , müşterilerin ödeme yaptıktan sonra, garsonların akılda tuttuğu siparişleri unuttuğunu görmesi ile bu alanda çalışmaya başlamıştır.

Aynı zamanda Zeigarnik laboratuvar ortamında, yarım kalan görevin ardından önemli bir aktivitenin gelmesi durumunda “gerginlik sistemi” nin bir gün ya da daha kısa bir süre sonunda yok olmaya meyilli olduğunu da gözlemlemiştir.

Zeigarnik Etkisi’nin Yansımaları ve Stres Yönetimi

Zeigarnik etkisinin birçok alanda yansımalarını görebilirsiniz. Dizilerde hiç beklemediğimiz bir şey olur ve o anda dizinin o bölümü biter. Aklınız hep onda kalır. Sınava girdi iseniz yaptıklarınızdan çok yapmadıklarınızı hatırlarsınız. Charles Dickens gibi romancılar da yaşadıkları dönemde parça parça eserlerini yayınlayarak o zamanda merak uyandırırlardı.

Özellikle çocuklarda stresle baş edebilmek için, o gün yapılması gereken işleri alt başlıklara ayırması ve bu şekilde adim adım yapmaları gerekenleri yapmaları önemlidir. Aynı zamanda iyi bir kapasite planı çok önemlidir. Bu iş dünyasındaki insanlar içinde önemlidir.

Sistem yaklaşımına göre de sistemlerin kaldıkları yerden devam etme yapısı vardır. Bir dönemde yapılması gereken ama yapılmayan işler ilerleyen zamanlarda farklı bir boyutta daha farklı bir şekilde insanın karşısına çıkabilir. O nedenle çocukların çocukluğunu, gençlerin gençliğini yaşamaları gerekir.

Özetle bütün bu bilgilerden anlayacağımız gerçekler şunlardır;

  1. Yarım kalan işler zihinde baskı oluşturduğu için iş kapasitemizi iyi bilmeli ona göre görev almalıyız.

  2. İşleri bitirebileceğimiz alt başlıklara bölmeliyiz.

  3. İşleri sürekli ertelemek zihni baskı altına alacağı için ona göre planlama yapmalıyız.

  4. Zeigarnik etkisini azaltmak için kapasite planı yaptıktan sonra görevlere hemen başlamalıyız ki bitirmek için bir dürtü olsun.

  5. Çocukluk ve gençlik dönemlerinde olduğu gibi yaş gruplarının gereklerine göre yapılması gerekenler yapılmalıdır. Bu kişiliğin gelişmesi içinde önemlidir.

  6. Belli dönemlerde ihtiyaç olan anne sevgisi, baba sevgisi gibi ihtiyaçlar tamamlanırsa daha nitelikli kişilikler oluşur. Bunlar yerine başka sevgiler ikame edilmemiş ve boşluk oluşmamış olur. Sağlıklı ve kuvvetli bir bağlanma gerçekleşmiş olur.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir